น้ำมันทอดแล้วจะเก็บหรือทิ้งดี ? มาดูวิธีเก็บน้ำมันที่ทอดแล้วให้ถูกต้อง พร้อมเทคนิคยืดอายุน้ำมัน และวิธีทิ้งน้ำมันที่ไม่ทำลายท่อและสิ่งแวดล้อม
สายเข้าครัวทำอาหารกินเอง โดยเฉพาะคนที่ชอบเมนูของทอดอย่าง ไก่ทอด หมูทอด หรือลูกชิ้นทอด คงเคยเจอปัญหาเดียวกันใช่ไหมคะ ? พอทอดเสร็จทีไร น้ำมันเหลือง ๆ ก็เปลี่ยนเป็นสีเข้ม แถมยังเหลือเต็มกระทะ จะเททิ้งเลยก็แอบเสียดายเพราะค่าน้ำมันพืชสมัยนี้ไม่ใช่ถูก ๆ แต่จะเก็บไว้ใช้ต่อก็แอบกังวลเรื่องสุขภาพ วันนี้เราเลยรวบรวม วิธีเก็บน้ำมันที่ทอดแล้ว ให้สะอาด ปลอดภัย พร้อมเทคนิคการเช็กน้ำมันทอดซ้ำ และวิธีกำจัดน้ำมันเก่าแบบถูกต้อง ไม่ต้องกลัวท่อตันมาฝากกัน
วิธีเก็บน้ำมันที่ทอดแล้ว ให้ใช้ซ้ำได้อย่างปลอดภัย
วิธีกรองและเก็บน้ำมันเก่าให้ใสสะอาดเหมือนใหม่
ถ้าอยากจะเก็บน้ำมันที่ทอดเสร็จแล้วไว้ใช้ต่อ สิ่งสำคัญที่สุดคือขั้นตอนการจัดการหลังจากปิดเตาค่ะ หากเก็บไม่ถูกวิธี น้ำมันจะเหม็นหืนและเสียคุณภาพอย่างรวดเร็ว โดยมีขั้นตอนง่าย ๆ ดังนี้
1. ปล่อยให้เย็นสนิทก่อนเริ่มจัดการ
ห้ามใจร้อนจัดการน้ำมันตอนที่ยังร้อน ๆ เด็ดขาด เพราะนอกจากจะเสี่ยงโดนลวกแล้ว การเทน้ำมันร้อน ๆ ใส่ภาชนะบางประเภทอาจทำให้ภาชนะละลายได้ ควรรออย่างน้อย 1-2 ชั่วโมงให้น้ำมันเย็นตัวลงก่อน
2. กรองเศษอาหารออกให้เกลี้ยง
เศษแป้งหรือเศษเนื้อสัตว์ที่ตกค้างในกระทะคือตัวการสำคัญที่ทำให้น้ำมันบูดและไหม้ดำเมื่อนำไปใช้ซ้ำ วิธีที่ดีที่สุดคือการกรองผ่านผ้าขาวบางหลายชั้นวางบนตะแกรงตาถี่ หรือจะใช้กระดาษกรองกาแฟก็ได้ วิธีนี้จะช่วยดักจับตะกอนดำ ๆ ขนาดเล็กได้ดีกว่าการใช้กระชอนธรรมดาค่ะ
หลายคนอาจเคยเห็นทริกนำแป้งสาลีผสมน้ำ หรือข้าวสวยลงไปทอดเพื่อดักตะกอน ซึ่งวิธีนี้ช่วยให้น้ำมันดูใสขึ้นได้จริง ๆ เพราะแป้งเกิดกระบวนการเจลาติไนเซชัน (Gelatinization) หลุดออกมาดักจับสิ่งสกปรก แต่ผู้เชี่ยวชาญ ไม่แนะนำให้ทำบ่อย ๆ เพราะการนำน้ำมันไปผ่านความร้อนซ้ำอีกรอบเพื่อดักตะกอน ยิ่งเป็นการเร่งให้น้ำมันเสื่อมสภาพเร็วขึ้นโดยไม่จำเป็น แค่กรองผ่านผ้าขาวบางตอนน้ำมันเย็นก็เพียงพอแล้วค่ะ
3. เลือกภาชนะที่เหมาะสม
ควรเก็บน้ำมันในขวดแก้ว ขวดสีเข้ม หรือภาชนะสเตนเลสที่มีฝาปิดมิดชิด พยายามเลือกขนาดภาชนะให้พอดีกับปริมาณน้ำมันเพื่อลดพื้นที่ของอากาศในขวด และควรหลีกเลี่ยงภาชนะที่ทำจากทองแดงหรือทองเหลือง เพราะโลหะเหล่านี้สามารถทำปฏิกิริยากับน้ำมันและเร่งให้ออกซิเดชันเร็วขึ้น
4. เก็บในที่มืดและเย็น
ควรเก็บขวดน้ำมันไว้ในตู้เก็บของในครัวที่มืด แห้ง และเย็น ห่างจากความร้อนของเตาไฟและแสงแดด เพราะแสงและความร้อนคือศัตรูตัวฉกาจที่ทำให้น้ำมันเหม็นหืน หากคุณอยากเก็บไว้ใช้นานขึ้น สามารถนำไปแช่ในตู้เย็นได้เลย น้ำมันอาจจะมีอาการขุ่นหรือแข็งตัวเล็กน้อย แต่เมื่อนำออกมาตั้งทิ้งไว้ในอุณหภูมิห้องหรือโดนความร้อนก็จะกลับมาใสเหมือนเดิมค่ะ
5. แยกประเภทและแปะป้ายเตือนความจำ
อย่าลืมเขียนโน้ตเล็ก ๆ แปะไว้ข้างขวดด้วยนะคะว่า น้ำมันนี้ผ่านการใช้ทอดอะไรมาและใช้ไปกี่ครั้งแล้ว เพราะน้ำมันทอดมักจะดูดซับรสชาติและกลิ่นของอาหารชนิดนั้นไว้ เช่น ถ้านำน้ำมันที่เคยทอดปลาเค็มไปทอดปาท่องโก๋หรือโดนัทหวาน ๆ ในครั้งต่อไป รสชาติคงแปลกประหลาดน่าดู ทางที่ดีคือเก็บน้ำมันทอดของหวานแยกกับของคาวจะดีที่สุดค่ะ
น้ำมันทอดซ้ำ ใช้ได้กี่ครั้งถึงปลอดภัย ?
คำถามยอดฮิตที่หลายคนสงสัย ทางสำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) มีข้อแนะนำว่า สำหรับการทำอาหารกินเองในครัวเรือน ไม่ควรใช้น้ำมันทอดซ้ำเกิน 2 ครั้ง โดยเฉพาะน้ำมันที่ใช้ทอดเนื้อสัตว์ที่มีส่วนผสมของเกลือหรือเครื่องปรุงรสเยอะ ๆ เพราะเครื่องปรุงเหล่านี้จะเร่งให้น้ำมันเสื่อมสภาพเร็วขึ้นมาก
แต่ถ้าเป็นน้ำมันที่ใช้ทอดของแห้ง ๆ รสชาติกลาง ๆ เช่น เฟรนช์ฟรายส์ หรือเผือกทอด อาจจะยืดอายุการใช้งานเพิ่มได้อีกเล็กน้อย แต่ทั้งนี้ต้องคอยสังเกตสัญญาณเตือนเหล่านี้ประกอบด้วย หากน้ำมันมีอาการแบบนี้ ให้ทิ้งทันที !
- น้ำมันเปลี่ยนเป็นสีดำคล้ำ หรือเหนียวข้นขนาดยืดเป็นเส้น
- เริ่มมีกลิ่นเหม็นหืน หรือกลิ่นไหม้ปนมา
- มีฟองขึ้นเยอะหนาแน่นที่ผิวน้ำมัน และเกิดควันขึ้นเร็วมากผิดปกติทั้งที่ยังใช้ไฟไม่แรงมาก
การใช้น้ำมันทอดซ้ำบ่อย ๆ จนเสื่อมสภาพ จะทำให้เกิด สารโพลาร์ (Polar compounds) ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดโรคความดันโลหิตสูงและโรคหลอดเลือดหัวใจตีบ นอกจากนี้ยังมีสารกลุ่ม PAHs ที่เป็นสารก่อมะเร็ง รวมถึงไอระเหยของน้ำมันที่เสื่อมสภาพ หากสูดดมเป็นเวลานานก็เพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะมะเร็งปอดด้วยค่ะ รักตัวเองและคนที่บ้าน... ถ้าน้ำมันดำแล้วอย่าเสียดายเลยนะคะ
5 วิธีกำจัดน้ำมันใช้แล้วแบบถูกต้อง ไม่สร้างภาระให้ท่อระบายน้ำ
เมื่อน้ำมันเก่าหมดสภาพแล้ว ห้ามเททิ้งลงอ่างล้างจาน ท่อน้ำทิ้ง หรือราดลงพื้นดินเด็ดขาด เพราะเมื่อน้ำมันเย็นตัวลง มันจะกลายเป็นก้อนไขมันแข็ง ๆ เข้าไปจับตัวกับเศษอาหาร อุดตันท่อระบายน้ำจนส่งกลิ่นเหม็นเน่า และหากหลุดรอดไปสู่แหล่งน้ำธรรมชาติก็จะทำให้น้ำเน่าเสียอีกด้วย ไปดูวิธีกำจัดน้ำมันพืชเก่าแบบถูกหลักกันดีกว่าค่ะ
- รอให้เย็นแล้วใส่ขวดทิ้ง: วิธีที่ง่ายที่สุดคือ นำกรองเอาเศษอาหารออกเล็กน้อยเพื่อลดกลิ่นเหม็นเน่า เทใส่ขวดพลาสติกหรือแกลลอนเก่า ปิดฝาให้แน่นหนา แล้วนำไปทิ้งในถังขยะทั่วไปหรือถังขยะอันตราย
- ซับด้วยกระดาษก่อนทิ้ง: หากน้ำมันเหลือติดกระทะเพียงเล็กน้อย ไม่จำเป็นต้องล้างผ่านน้ำ ให้ใช้กระดาษทิชชู่แผ่นใหญ่สำหรับงานครัวหรือกระดาษหนังสือพิมพ์เก่าเช็ดซับน้ำมันออกให้หมด รวบใส่ถุงพลาสติกแล้วทิ้งลงถังขยะ
- ผสมทรายแมวหรือขี้เลื่อย: บ้านไหนเลี้ยงน้องแมว ลองแบ่งทรายแมวที่ยังไม่ได้ใช้มาผสมกับน้ำมันเหลือทิ้ง ทรายจะดูดซับน้ำมันจนจับตัวเป็นก้อน ช่วยป้องกันการรั่วซึมไหลเลอะเทอะในถังขยะได้ดีมาก
- ใช้ผงหรือแป้งช่วยให้แข็งตัว: ปัจจุบันมี "ผงกำจัดน้ำมัน" วางจำหน่าย เพียงโรยลงไปตอนน้ำมันยังร้อน น้ำมันจะกลายเป็นก้อนเยลลี่ให้ตักทิ้งขยะได้ง่าย ๆ หรือจะใช้ แป้งมัน ที่มีในครัวเทผสมลงไปในปริมาณที่พอ ๆ กับน้ำมัน คนให้เข้ากันจนจับตัวเป็นก้อนหนืด ๆ แล้วตักทิ้งก็ได้เช่นกันค่ะ
- รวบรวมไปรีไซเคิลเป็นไบโอดีเซล: สำหรับบ้านไหนที่ทำของทอดบ่อยและมีน้ำมันเหลือปริมาณมาก สามารถกรองใส่แกลลอนรวบรวมไว้ แล้วนำไปขายหรือบริจาคตามจุดรับซื้อ เช่น สถานีบริการน้ำมันบางจากบางแห่ง เพื่อนำไปแปรรูปเป็นพลังงานทดแทนอย่างน้ำมันไบโอดีเซล ถือเป็นการช่วยโลกที่ได้ประโยชน์สองต่อเลยล่ะค่ะ
การทำอาหารอย่างของทอดกินเองที่บ้านไม่ใช่เรื่องน่ากลัวอย่างที่คิด เพียงแค่เราสละเวลาเพิ่มขึ้นอีกนิดในขั้นตอนของ วิธีเก็บน้ำมันที่ทอดแล้ว นำมากรองอย่างใส่ใจ เก็บในที่ที่เหมาะสม และเลือกนำกลับมาใช้ซ้ำอย่างพอดีไม่เกิน 2 ครั้ง ก็จะช่วยให้เราอร่อยกับเมนูโปรดได้อย่างประหยัดและปลอดภัยต่อสุขภาพ แถมการทิ้งน้ำมันอย่างถูกวิธีก็ยังช่วยดูแลสิ่งแวดล้อมและลดปัญหากวนใจเรื่องท่อระบายน้ำอุดตันในบ้านของเราได้อีกด้วย
